Debata w Parlamencie Europejskim na temat strategii bezpieczeństwa wewnętrznego w UE

W Parlamencie Europejskim w Strasburgu 21 października 2025 roku odbyła się debata, zorganizowana przez Komisję Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (LIBE), poświęcona zmieniającemu się krajobrazowi bezpieczeństwa wewnętrznego oraz roli policji w ramach nowej strategii Unii Europejskiej. Dyskusja ukazała rosnące napięcia między zwolennikami dalszej integracji polityki bezpieczeństwa a obrońcami suwerenności państw członkowskich.

Otwarcia debaty dokonał komisarz ds. spraw wewnętrznych Magnus Brunner, który wskazał, że sytuacja geopolityczna w ostatnich latach wymusiła przedefiniowanie pojęcia bezpieczeństwa w Unii Europejskiej. Zaznaczył, że skuteczność europejskich służb zależy od dostępu do danych i narzędzi analitycznych. „Policja potrzebuje nowoczesnych technologii, interoperacyjnych baz danych i współpracy opartej na zaufaniu” – mówił, dodając, że Komisja Europejska planuje przygotować pakiet danych dotyczących bezpieczeństwa (Security Data Package), mający usprawnić wymianę informacji między krajami.

Brunner podkreślił znaczenie wzmocnienia współpracy między organami ścigania w UE, zaznaczając, że mimo postępów w praktykach transgranicznych, nadal występuje fragmentacja w systemie bezpieczeństwa. W kontekście Europolu przypomniał o nowej regulacji antyprzemytowej, która zapewni dodatkowe środki finansowe i zwiększenie liczby pracowników o 50 osób. Jednocześnie postulował rozwój specjalistycznych jednostek w Europolu zajmujących się analizą danych i kryminalistyką cyfrową, co ma przyczynić się do skuteczniejszego zwalczania przestępczości zorganizowanej. Komisarz zwrócił uwagę także na kwestię dostępu do danych w erze cyfrowej.

Matthieu Valet (PfE) w swoim wystąpieniu skoncentrował się na realnych wyzwaniach, z jakimi mierzą się funkcjonariusze policji. Przypomniał wydarzenia z 2023 roku, kiedy w wyniku zamieszek w Francji rannych zostało blisko tysiąc funkcjonariuszy, podkreślając potrzebę natychmiastowego wsparcia finansowego i prawnego dla policjantów. Valet krytykował opieszałość władz w nagradzaniu odważnych działań funkcjonariuszy i postulował wprowadzenie procedur automatycznego pokrywania kosztów leczenia i opieki prawnej dla rannych funkcjonariuszy.

Odmienny ton przyjęła Saskia Bricmont z Zielonych/ALE, która zwróciła uwagę na konieczność humanizowania polityki bezpieczeństwa. Według niej, w wielu krajach europejskich policja jest wykorzystywana jako narzędzie tłumienia protestów społecznych i ograniczania wolności obywatelskich. Podkreśliła, że bezpieczeństwo nie może być rozumiane jedynie jako kontrola i nadzór, lecz również jako gwarancja stabilnych warunków życia – prawa do mieszkania, pracy i wolności wyrażania poglądów. Jej zdaniem odbudowa zaufania społecznego do policji jest warunkiem trwałego bezpieczeństwa w Europie.

W ostrych słowach debatę skomentowali przedstawiciele frakcji konserwatywnych i narodowych. Jorge Buxadé Villalba (PfE) z Hiszpanii wskazał, że głównym źródłem niestabilności w Europie jest masowa i niekontrolowana migracja. Jak argumentował, państwa członkowskie utraciły kontrolę nad granicami, a brak skutecznych deportacji prowadzi do eskalacji przestępczości i zagrożeń terrorystycznych. Jego zdaniem Unia powinna przyjąć zasadę „zerowej tolerancji” wobec nielegalnej migracji oraz wzmocnić ochronę granic zewnętrznych.

Podobne stanowisko przedstawił András László (PfE), który skrytykował Komisję Europejską za – jak to określił – „gaslighting obywateli” poprzez tworzenie kolejnych strategii zamiast rzeczywistej ochrony granic. Jego zdaniem obecna polityka migracyjna prowadzi do wzrostu przemocy, a bezpieczeństwo obywateli wymaga przede wszystkim egzekwowania prawa i natychmiastowego wydalania osób przebywających nielegalnie na terytorium UE.

Christophe Bay (PfE) ostrzegł natomiast przed przekształceniem Europolu w centralną strukturę o charakterze federalnym. Zaznaczył, że bezpieczeństwo wewnętrzne powinno pozostać w gestii państw narodowych, które dysponują wiedzą i doświadczeniem niezbędnym do ochrony własnych obywateli. Jego zdaniem współpraca międzynarodowa jest potrzebna, ale powinna opierać się na dobrowolności i poszanowaniu suwerenności państw członkowskich, a nie na biurokratycznych nakazach Komisji.

W imieniu Europejskich Konserwatystów i Reformatorów głos zabrał Joachim Brudziński, który zwrócił uwagę na znaczenie lokalnych i krajowych służb policyjnych w utrzymaniu bezpieczeństwa publicznego. Podkreślił, że państwa członkowskie muszą mieć swobodę w kształtowaniu swoich struktur policyjnych, dostosowanych do specyfiki narodowej. Wskazał, że masowa nielegalna imigracja niesie realne zagrożenia dla porządku publicznego i wymaga zdecydowanych działań, przy jednoczesnym poszanowaniu profesjonalizmu funkcjonariuszy.

Z kolei Jeroen Lenaers z Europejskiej Partii Ludowej wezwał do opracowania spójnej strategii ochrony funkcjonariuszy policji, którzy w wielu krajach europejskich mierzą się z rosnącą falą przemocy, presją zawodową i brakiem wsparcia instytucjonalnego. Według niego bezpieczeństwo policjantów jest warunkiem skutecznego egzekwowania prawa, a Unia powinna podjąć inicjatywę w zakresie monitorowania ataków na funkcjonariuszy i wdrożenia mechanizmów ich ochrony.

„Debata pokazała wyraźne napięcie między centralizacją kompetencji w ramach UE a potrzebą suwerenności państw członkowskich. Wzmocnienie roli Europolu, choć przedstawiane jako narzędzie skutecznej walki z przestępczością transgraniczną, niesie ze sobą ryzyko ograniczenia autonomii krajowych służb, które najlepiej znają specyfikę lokalnych wyzwań i kontekst prawny. Centralizacja ryzykuje naruszenie równowagi kompetencji. Wzmocnienie Europolu nie powinno oznaczać zatem zaniku odpowiedzialności i suwerenności krajowych służb oraz organów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i wymiar sprawiedliwości. Wręcz przeciwnie: każde rozwiązanie musi opierać się na zasadzie komplementarności, gdzie współpraca między organami działa z poszanowaniem prawa każdego państwa członkowskiego, a stosowanie prawa pozostaje proporcjonalne i zgodne z fundamentalnymi zasadami praworządności i ochrony praw jednostki.” – komentuje Julia Książek z Centrum Prawa Międzynarodowego Ordo Iuris.